KADİR CAN ERBAŞ
Yüksek Fizik Öğretmeni
  Lise 3 sayfamızdasınız. Alttaki linkleri tıklayarak istediğiniz sınıfa ait konulara ulaşabilirsiniz. Soldaki linklerden Lise 3 konularına erişebilirsiniz.  
   
   
lisefizik.com anasayfalise 1. sınıf fizik dersi konularılise 2. sınıf fizik dersi konularılise 3. sınıf fizik dersi konuları (Şimdi buradasınız.)lise 4. sınıf fizik dersi konuları

ELEKTRİK AKIMI

 

 

LİSE 3 KONULARI

Yeryüzünde hareket

düşey doğrultuda atış - yatay atış - eğik atış - dairesel hareket - kepler yasaları- basit harmonik hareket

Momentum

itme ve momentum - momentumun korunumu

Elektrostatik

elektrik yükü - elektriklenme - elektroskop - coulomb kanunu - elektrik alan - potansiyel - kondansatörler

Elektrik akımı

elektrik akımı - elektroliz - iletkenlik - transformatörler - elektrik devreleri - üreteçler ve lambalar - akım, gerilim, direnç - eşdeğerdirenç - üreteçler

 

Şekildeki lamba pile bağlandığında eksi yükler iletken tellerden geçerek lambaya ulaşır ve lambanın telinden geçerek pilin artı kutbuna varır. Lambadan geçerken lambanın telini (direnç) ısıtarak akkor hale getitrir ve lamba ışık verir. Lambanın direnci ne kadar fazlaysa gücüde fazla olur ve lamba daha parlak yanar.

Soldaki animasyonda görülen devre yukarıdaki gibi sembollerle çizilir. Üreteç (pil) bir uzun bir kısa çizgi ile, direnç (lamba) tırtıklı çizgiler ile, iletken teller ise düz çizgilerle gösterilir. Elektrik akımının yönü ise artı yüklerin hareketinin yönü gibi düşünülür.

 

Basit bir elektrik devresi üreteç direnç ve iletken tellerden oluşur. Üreteç devreye elektrik enerjisi sağlayan araçtır (pil, akü, dinamo....). Direnç ise elektrik akımına karşı direnen yani elektrik geçtiğinde ısınan iletkendir (ampul teli, elektrik sobası rezistansı....). İletken teller direnci olmayan iyi iletkenlerdir (kablolar). Üzerlerinden akım geçtiğinde ısı kaybı olmaz.

Direnç örnekleri

Basit elektrik devresi

 

Devreye enerji veren üretecin birim yüke verdiği enerjiye gerilim denir. Akım şiddeti ise birim zamanda iletkenden geçen yük miktarıdır.Akıma karşı direnen, yani akım geçtiğinde ısınan iletkenlere direnç denir. Bir telin direnci kalınlığına, uzunluğuna ve özdirencine bağlıdır. Bir dirençli tel (mesela lamba) pile bağlandığında direncin uçları arasında potansiyel farkı oluşur. Bu potansiyel farkına direncin gerilimi de denir. Direncin geriliminin üzerinden geçen akıma oranı sabittir ve o direncin değerini verir.

Bu eşitlik             formülü ile gösterilir. V: gerilim, I: akım şiddeti , R: Direnç

Şekildeki devrede R ve 2R dirençleri paralel bağlanmıştır. Paralel bağlı dirençlerin gerilimleri eşit, dirençlerden geçen akım şiddeti dirençle ters orantılıdır. Animasyonda 6 birim yük dirençlerle ters orantılı dağılır. Yani iki kat büyük dirençten iki kat küçük akım geçer ve toplamı paralele dirençlere gelen akıma eşittir. Örneğin 6 amper akım + amper ve ' amper olacak şekilde ters orantılı dağılır.

Şekildeki devrede R ve 2R dirençleri seri bağlanmıştır. Seri bağlı dirençlerden geçen akım şiddetleri eşit, gerilimler dirençle doğru orantılıdır. Animasyonda 3V gerilim 2 ve 1 sayıları ile doğru orantılı dağılmıştır. Yani R direncinin gerilimi V , 2R direncinin gerilimi 2V dir.

 

Elektrik akımı konusu sayfalarının devamı için aşağıdaki linkleri kullanınız.
Önceki 1 2 Sonraki

e-mail: kadir_can_erbas@yahoo.com